Fluorowane gazy cieplarniane

Na tej stronie:

Konwencja klimatyczna
Protokół z Kioto
Raportowanie
Informacje dla użytkowników
Legislacja

Fluorowane gazy cieplarniane (HFC, PFC oraz SF₆) są to substancje chemiczne zawierające w swojej cząsteczce fluor oraz odznaczające się wysokim lub bardzo wysokim współczynnikiem ocieplenia globalnego (GWP), który jest od 140 razy do - blisko 23 000 razy większy niż GWP CO₂, a ich produkcja i zużycie na świecie (w tym także w UE i w Polsce) bardzo szybko rośnie. To jedyne gazy cieplarniane objęte Protokołem z Kioto, które nie występują naturalnie, ale są wytwarzane przez człowieka i stosowane między innymi jako:

czynniki chłodnicze w chłodnictwie oraz klimatyzacji
czynniki spieniające do produkcji pianek i wyrobów zawierających pianki
środki gaśnicze w ochronie przeciwpożarowej
rozpuszczalniki do czyszczenie metalowych części oraz elementów układów elektronicznych
gaz izolujący w rozdzielnicach wysokiego napięcia w elektroenergetyce (dotyczy tylko SF₆)
gazy pędne do produkcji aerozoli

HFC - wodorofluorowęglowodory to najbardziej rozpowszechniona grupa fluorowanych gazów cieplarnianych. Wykorzystywane są w różnych branżach i zastosowaniach, np. jako czynniki chłodnicze w urządzeniach chłodniczych, klimatyzacyjnych i pompach ciepła, jako środki spieniające do wyrobu pianek, jako środki gaśnicze, propelenty aerozolowe i rozpuszczalniki.

PFC - perfluorowęglowodory są zwykle wykorzystywane w branży elektronicznej (np. do czyszczenia plazmowego płytek krzemowych) oraz w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym (uzyskiwanie produktów naturalnych, takich jak odżywki i aromaty); w niewielkim zakresie wykorzystywane są również w chłodnictwie w zastępstwie CFC - często w połączeniu z innymi gazami. W przeszłości PFC były wykorzystywane jako środki gaśnicze i wciąż można je znaleźć w starszych systemach ochrony przeciwpożarowej.

SF₆ - heksafluorek siarki jest zwykle wykorzystywany jako gaz izolacyjny oraz do gaszenia zwarć łukowych w rozdzielnicach wysokiego napięcia, a także jako gaz osłonowy w produkcji magnezu i aluminium.

Więcej informacji można znaleźć na:

Stronie internetowej Ministerstwa Środowiska
Stronie internetowej Komisji Europejskiej

Konwencja klimatyczna

Ramowa Konwencja ONZ w sprawie Zmian Klimatu (UNFCCC), zwana także "Konwencją Klimatyczną" została sporządzona 9 maja 1992 roku w Nowym Jorku oraz podpisana na Międzynarodowej Konferencji ONZ Dotyczącej Środowiska i Rozwoju (UNCED), w Rio de Janeiro w dniach od 3 - do 14 czerwca 1992 roku. Natomiast weszła w życie w dniu 21 marca 1994 roku. Według informacji zawartych na stronie internetowej UNFCCC obecnie 192 państwa, czyli prawie wszyscy członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych podpisali i ratyfikowali konwencje.

Głównym celem UNFCCC jest stabilizacja ilości gazów cieplarnianych w atmosferze na poziomie, który "zapobiegłby niebezpiecznej, antropogenicznej ingerencji w system klimatyczny" oraz ustabilizowanie ich emisji w takim okresie, by ekosystemy w sposób naturalny mogły się przystosować do zmian klimatu.

Zarówno państwa wysoko rozwinięte wymienione w Załączniku I do Konwencji, jak i państwa rozwijające się, podpisując Konwencję przyjęły na siebie szereg zobowiązań. Do zobowiązań tych należą: publikowanie raportów o antropogenicznych emisjach gazów cieplarnianych, formułowanie i wdrażanie krajowych i regionalnych programów redukcji emisji, popieranie transferu technologii pozwalających zapobiegać emisjom, popieranie zrównoważonego zarządzania, a także współpracy w zakresie badań naukowych związanych ze zmianami klimatu. Państwa rozwinięte dodatkowo zobowiązały się do redukcji emisji gazów cieplarnianych do poziomu z roku 1990. Najbogatsze państwa, wymienione w Załączniku II zadeklarowały, iż zapewnią nowe fundusze, które pomogą państwom rozwijającym się wywiązać się ze zobowiązań wynikających z Konwencji. Państwa te będą także umożliwiać dostęp do nieszkodliwych dla środowiska technologii.

Polska ratyfikowała Ramową Konwencję Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu w dniu 28 lipca 1994 i jest zobowiązana między innymi do:

opracowania i wdrożenia krajowej strategii redukcji emisji gazów cieplarnianych opartej o mechanizmy ekonomiczne i działania administracyjne oraz kontrolę wdrażania tej strategii.
przekazywania do Sekretariatu Konwencji w Bonn corocznej inwentaryzacji emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych zgodnej z wytycznymi IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change - Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu)
opracowania długookresowych scenariuszy redukcji emisji dla wszystkich sektorów gospodarczych, oddzielnie dla każdego gazu
prowadzenia badań i monitoringu w zakresie zmian klimatu
opracowania okresowych raportów rządowych (co dwa lata) dla Konferencji Stron zawierających szczegółowe informacje o wypełnianiu ww. zobowiązań.

Konferencja stron

Najwyższym organem Konwencji jest Konferencja Stron. Stronami są wszystkie kraje, które ratyfikowały Konwencję. Konferencja Stron czuwa nad procesem wdrażania postanowień Konwencji przez państwa, weryfikuje nowe informacje naukowe dotyczące zmian klimatycznych, a także wprowadza nowe postanowienia do Konwencji poprzez poprawki i protokoły. W grudniu 1997 roku odbyło się spotkanie Konferencji Stron, na którym podpisany został Protokół do Konwencji zwany Protokołem z Kioto.

Więcej informacji można znaleźć:

Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu -
Na stronie Ministerstwa Środowiska
Na stronie UNFCCC - Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu.

Protokół z Kioto

Protokół z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu został przyjęty przez Konferencję Stron (najwyższy organ Konwencji) w grudniu 1997 roku. Wszedł w życie w dniu 16 lutego 2005 r., gdy został ratyfikowany przez 55 krajów z załącznika I, których łączna emisja CO₂ jest równa przynajmniej 55% emisji globalnej z roku 1990. Obecnie według informacji podanej na stronie UNFCCC Protokół z Kioto ratyfikowało 187 państw.

Protokół jest prawnie wiążącym porozumieniem międzynarodowym, nakładającym na państwa wysoko rozwinięte (Załącznik I do Konwencji) obowiązek redukcji całkowitej emisji sześciu gazów cieplarnianych:

dwutlenku węgla (CO₂),
metanu (CH₄),
podtlenku azotu (N₂O),
fluorowanych gazów cieplarnianych:

wodorofluorowęglowodorów - HFC,
perfluorowęglowodorów - PFC,
heksafluorku siarki - SF₆.

Polska, będąc Stroną Protokołu z Kioto, przyjęła zobowiązanie do zredukowania emisji gazów cieplarnianych o 6% i przyjęła rok 1988 jako rok bazowy dla zobowiązań wynikających z konwencji UNFCCC i jej Protokołu z Kioto w zakresie emisji trzech podstawowych gazów: dwutlenku węgla, metanu i podtlenku azotu oraz rok 1995 dla gazów przemysłowych z grupy HFC i PFC oraz heksafluorku siarki.

Mechanizmy Protokołu z Kioto

Protokół wprowadził kilka mechanizmów redukcji emisji. Należą do nich:

Mechanizm Wspólnych Wdrożeń (Joint Implementation)
Mechanizm Czystego Rozwoju (Clean Development Mechanism)
Mechanizm Handlu Emisjami (Emission Trading)

Mechanizm Wspólnych Wdrożeń polega na inwestowaniu w nowe technologie przez kraje wysoko rozwinięte w krajach o niższych kosztach redukcji emisji. Za uzyskaną redukcję kraj inwestujący otrzyma odpowiednią ilość jednostek ERU (Emission Reduction Unit - Jednostki Redukcji Emisji).

Mechanizm Czystego Rozwoju ma zachęcić kraje rozwinięte do finansowania projektów mających na celu redukcję emisji w krajach rozwijających się, na które nie został nałożony limit emisji. Kraj inwestujący otrzymuje w zamian Certyfikat Redukcji Emisji - CER.

Handel emisjami ma za zadanie umożliwić sprzedaż i zakup pozwoleń na emisję pomiędzy krajami. Każdy kraj - strona otrzymuje określoną liczbę jednostek dopuszczalnej emisji wyrażoną w tonach CO₂, jednostki te staną się przedmiotem handlu na zasadach wolnego rynku.

Więcej informacji można znaleźć:

Protokół z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu -
Na stronie UNFCCC - Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu.

Raportowanie

Kto powinien raportować przed 31 marca każdego roku?

Zgodnie z artykułem 6 Rozporządzenia (We) Nr 842/2006 w sprawie niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych (F-gazy) producenci, importerzy oraz eksporterzy, którzy produkują/przywożą/wywożą 1 tonę lub więcej rocznie fluorowanych gazów cieplarnianych lub preparatów zawierających F-gazy spoza Unii Europejskiej są zobowiązani do składania do 31 marca każdego roku raportu za poprzedni rok do Komisji Europejskiej lub firmy konsultingowej wytypowanej przez Komisję z kopią do Biura Ochrony Warstwy Ozonowej i Klimatu w Instytucie Chemii Przemysłowej.

Filie firm zarejestrowane w różnych Krajach Członkowskich powinny składać raporty indywidualnie. Należy zauważyć, że zazwyczaj raportowanie jest wykonywane na poziomie centrali (a nie na poziomie danego obiektu).

Co powinno być raportowane?

Ilości przywożone lub wywożone włącznie z wysyłkami hurtowymi oraz ilości zawarte w sprzęcie przeznaczonym do napełniania urządzeń i produktów, ale nie ilości zawarte w samych produktach i urządzeniach.

Raporty przywozu, wywozu F-gazów powinny zawierać wyłącznie te wartości ilości substancji, które były przywiezione albo wywiezione spoza Wspólnoty. Rozporządzenie (WE) nr 842/2006 nie nakłada obowiązku raportowania na importerów F-gazów kupujących od producentów i dystrybutorów z terytorium Wspólnoty. Także ilości F-gazów zmagazynowane, które pierwotnie zostały nabyte od producentów i dystrybutorów z terytorium Wspólnoty nie muszą być raportowane.

Formularze raportu

Formularze raportu zostały ustanowione na mocy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1493/2007.
Formularz raportu - Wersja Elektroniczna - pobierz:

~380Kb)

Wypełniony formularz raportu należy przesłać do Komisji:

preferowany sposób to przesłanie raportu mailem do ENV FGAS REPORTING (env-fgas-reporting@ec.europa.eu)

UMWELTBUNDESAMT GMBH
F-Gas reporting
Spittelauer Lände 5
1090 Wien
Austria
Fax: +43 1 31304 5959

oraz do Biura Ochrony Warstwy Ozonowej i Klimatu

Więcej informacji można znaleźć:

Najczęściej zadawane pytania
Na stronie Komisji Europejskiej

Informacje dla użytkowników

Wskazówki i interpretacje Komisji Europejskiej dotyczące niektórych problemów wynikających z rozporządzenia (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych⁸ -
pobierz:
Broszury informacyjne⁹

Okładka	Opis	Wersja polska	English version
	Informacje dla operatorów i personelu technicznego, związane z obsługą urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane - rozdzielnice wysokiego napięcia
	Informacje dla operatorów i personelu technicznego, związane z obsługą urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane - Urządzenia zawierające rozpuszczalniki na bazie fluorowanych gazów cieplarnianych
	Informacje dla operatorów urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane - Stacjonarne systemy ochrony przeciwpożarowej i gaśnice
	Informacje dla personelu technicznego i przedsiębiorstw związane z obsługą urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane - Stacjonarne systemy ochrony przeciwpożarowej i gaśnice
	Informacje dla operatorów urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane - Stacjonarne urządzenia chłodnicze, klimatyzacyjne i pompy ciepła
	Informacje dla personelu technicznego i przedsiębiorstw związane z obsługą urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane - Stacjonarne urządzenia chłodnicze, klimatyzacyjne i pompy ciepła
	Informacje dla podmiotów produkujących, przywożących, wywożących lub stosujących fluorowane gazy cieplarniane oraz wprowadzających do obrotu w UE urządzenia zawierające te gazy

^{⁸Informacje zawarte w tym dokumencie są przeznaczone tylko do celów informacyjnych i nie mogą być rozpatrywane jako prawnie wiążące.}
^{⁹Broszury informacyjne zostały opracowane przez Komisję Europejską i zawierają wyłącznie informacje dotyczące przepisów europejskich. Po opublikowaniu przepisów krajowych dotyczących F-gazów broszury zostaną uzupełnione o informacje dotyczące tych przepisów.}

Legislacja

Przepisy Unii Europejskiej

Rozporządzenia (obowiązujące bezpośrednio)

Rozporządzenie (WE) Nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych -
Pobierz:

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 303/2008 z dnia 2 kwietnia 2008 r. ustanawiające, na mocy rozporządzenia (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, minimalne wymagania i warunki dotyczące wzajemnego uznawania certyfikacji przedsiębiorstw i personelu w odniesieniu do stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła zawierających fluorowane gazy cieplarniane -
Pobierz:

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 304/2008 z dnia 2 kwietnia 2008 r. ustanawiające, na mocy rozporządzenia (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, minimalne wymagania i warunki dotyczące wzajemnego uznawania certyfikacji przedsiębiorstw i personelu w odniesieniu do stacjonarnych systemów ochrony przeciwpożarowej i gaśnic zawierających niektóre fluorowane gazy cieplarniane -
Pobierz:

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 305/2008 z dnia 2 kwietnia 2008 r. ustanawiające, na mocy rozporządzenia (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, minimalne wymagania i warunki dotyczące wzajemnego uznawania certyfikacji personelu dokonującego odzysku fluorowanych gazów cieplarnianych z rozdzielnic wysokiego napięcia -
Pobierz:

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 306/2008 z dnia 2 kwietnia 2008 r. ustanawiające na mocy rozporządzenia (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady minimalne wymagania i warunki wzajemnego uznawania certyfikacji personelu dokonującego odzysku rozpuszczalników na bazie fluorowanych gazów cieplarnianych z urządzeń -
Pobierz:

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 307/2008 z dnia 2 kwietnia 2008 r. ustanawiające na mocy rozporządzenia (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady minimalne wymagania w zakresie programów szkoleniowych oraz warunki wzajemnego uznawania zaświadczeń o odbytym szkoleniu dla personelu w odniesieniu do wykorzystywanych w niektórych pojazdach silnikowych systemów klimatyzacyjnych zawierających niektóre fluorowane gazy cieplarniane -
Pobierz:

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 308/2008 z dnia 2 kwietnia 2008 r. określające, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, formę powiadamiania o programach szkoleń i certyfikacji państw członkowskich -
Pobierz:

Rozporządzenie Komisji (We) Nr 706/2007 z dnia 21 czerwca 2007 r. ustanawiające, zgodnie z dyrektywą 2006/40/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, przepisy administracyjne dotyczące homologacji typu WE pojazdów oraz zharmonizowany test pomiaru wycieków z niektórych systemów klimatyzacji -
Pobierz:

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1493/2007 z dnia 17 grudnia 2007 r. określające, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, format sprawozdań, które mają być składane przez producentów, importerów i eksporterów niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych -
Pobierz:

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1494/2007 z dnia 17 grudnia 2007 r. określające, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, formę etykiet oraz dodatkowe wymogi dotyczące etykietowania produktów i urządzeń zawierających niektóre fluorowane gazy cieplarniane -
Pobierz:

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1497/2007 z dnia 18 grudnia 2007 r. ustanawiające zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady standardowe wymogi w zakresie kontroli szczelności w odniesieniu do stacjonarnych systemów ochrony przeciwpożarowej zawierających niektóre fluorowane gazy cieplarniane -
Pobierz:

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1516/2007 z dnia 19 grudnia 2007 r. ustanawiające zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 842/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady standardowe wymogi w zakresie kontroli szczelności w odniesieniu do stacjonarnych urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych oraz pomp ciepła zawierających niektóre fluorowane gazy cieplarniane -
Pobierz:

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 -
Pobierz:

Dyrektywy (wymagające transpozycji do przepisów krajowych)

Dyrektywa Rady z dnia 6 lutego 1970 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstwa Państw Członkowskich w odniesieniu do homologacji typu pojazdów silnikowych i ich przyczep (70/156/EWG) (Dz.U. L 42 z 23.2.1970, str. 1) -
Pobierz:

Dyrektywa Komisji 2007/37/WE z dnia 21 czerwca 2007 r. zmieniająca załączniki I i III do dyrektywy Rady 70/156/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstwa państw członkowskich w odniesieniu do homologacji typu pojazdów silnikowych i ich przyczep -
Pobierz:

Dyrektywa 2006/40/We Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. dotycząca emisji z systemów klimatyzacji w pojazdach silnikowych oraz zmieniająca dyrektywę Rady 70/156/EWG -
Pobierz:

Przepisy polskie

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 lutego 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep (Dz.U. 2008 nr 29 poz. 166) -
Pobierz: