English version

Formularz logowania

zarejestruj się


Drukuj

Jubileusz 90-lecia Instytutu Chemii Przemysłowej

ICHP - dyr. Józef MenesW maju br. Instytut Chemii Przemysłowej (wydawca czasopisma „Polimery”) obchodził uroczyście Jubileusz swojego 90-lecia. Z dyrektorem Instytutu mgr. inż. Józefem Menesem rozmawiamy o historii Instytutu, jego dokonaniach w minionych dziesięcioleciach i planach na przyszłość.


Redaktor Barbara Witowska-Mocek. Panie Dyrektorze, w maju br. Instytut Chemii Przemysłowej im. prof. I. Mościckiego, spadkobierca Chemicznego Instytutu Badawczego – najstarszego instytutu chemicznego w Polsce, obchodził Jubileusz 90-lecia. Jak zwykle, Jubileusz szczególnie tak wyjątkowy, skłania do podsumowań i refleksji. Jak Pan ocenia dokonania Instytutu i jak obecnie realizowany jest podstawowy cel, sformułowany w 1922 r. w Statucie Chemicznego Instytutu Badawczego: „…działalność pionierska w kierunku pracy naukowo-twórczej nad budową przemysłu chemicznego w Polsce…”?


Dyrektor mgr inż. Józef Menes.
Instytut Chemii Przemysłowej w ciągu 90 lat swego istnienia opracował i wdrożył do produkcji wiele oryginalnych technologii, począwszy od opracowania i uruchomienia trzeciej w świecie produkcji kauczuku butadienowo-styrenowego, jeszcze w latach 30. ubiegłego wieku (licencja sprzedana do Włoch i USA), poprzez opracowaną wspólnie z ZAwTarnowie technologię otrzymywania cykloheksanonu z benzenu — CYKLOPOL (licencje sprzedano m.in. do Hiszpanii, Słowacji i Indii, gdzie wybudowano instalacje), opracowania z zakresu tworzyw polimerowych, które dały podstawę rozwoju tych polimerów w kraju, m.in. technologię otrzymywania żywic konstrukcyjnych, w tym opracowaną wspólnie z ZA w Tarnowie technologię politrioksanu (licencja sprzedana do Chin), technologie produkcji żywic poliestrowych i żywic epoksydowych oraz silikonów.

Wciągu 90 lat działalności IChP, pracownicy Instytutu opatentowali ponad 2 000 wynalazków. O poziomie i atrakcyjności tych innowacyjnych rozwiązań świadczą liczne medale otrzymane na prestiżowych międzynarodowych wystawach wynalazków, m.in. w Brukseli, Genewie, Norymberdze i Paryżu. Dziś w dobie ogólnoświatowej konkurencji, zaawansowanych technologii i ogromnych środków niezbędnych do finansowania badań naukowych trudniej o rolę pioniera, ale niewątpliwie unikatowy charakter mają na przykład prace realizowane przez pracowników IChP wspólnie zWydziałem Inżynierii Chemicznej Politechniki Warszawskiej w Z.Ch. ZACHEM S.A. w Bydgoszczy, mające na celu unowocześnienie technologii otrzymywania toluilenodiizocyjanianu.


Red. B.W-M. Na czym koncentruje się obecnie działalność Instytutu?


Dyr. J.M. Podstawowe obszary działalności Instytutu to:

  • opracowywanie nowych technologii chemicznych i modernizacja już wdrożonych procesów technologicznych, wtym dotyczących m.in. kompozytów i nanokompozytów polimerowych;
  • badania i prace rozwojowe;
  • badania dotyczące rozwoju nowych technik badawczych i analitycznych oraz technik przetwórstwa tworzyw polimerowych;
  • badania wzakresie strategii rozwoju sektorów i jednostek przemysłu chemicznego;
  • działania na rzecz gospodarki i społeczeństwa, w tym m.in. prowadzenie punktu konsultacyjnego ds. REACH i Biura Ochrony Warstwy Ozonowej i Klimatu;
  • działania w zakresie informacji naukowo-technicznej i promocji;
  • prowadzenie działalności wydawniczej — Instytut jest wydawcą czasopisma naukowo-technicznego „Polimery”;
  • organizowanie i prowadzenie szkoleń na potrzeby własne i innych jednostek.


Red. B. W-M. Co stanowi o znaczącej pozycji Instytutu wśród krajowych instytutów badawczych z dziedziny chemii?


Dyr. J. M.
O sukcesach Instytutu decyduje przede wszystkim bardzo dobrze przygotowana i doświadczona kadra oraz nowoczesna aparatura badawcza, zakupiona m.in. dzięki udziałowi IChP w realizacji projektów europejskich. Z sukcesem też jest prowadzony w IChP proces przekazywania przez „mistrzów” wiedzy i doświadczenia młodym pracownikom naukowym, których liczba w ostatnich pięciu latach uległa znacznemu zwiększeniu. Umożliwi to zlikwidowanie luki międzypokoleniowej i zabezpieczy dalszy rozwój Instytutu.

Wciągu ostatnich pięciu lat jeden z pracowników Instytutu otrzymał tytuł naukowy profesora, dwie osoby uzyskały stopień doktora habilitowanego, a dziewięć osób – stopień naukowy doktora oraz otworzono 18 przewodów doktorskich.


Red. B. W-M. Jaki udział w pracach Instytutu stanowią badania dotyczące tworzyw polimerowych i jakie osiągnięcia w ostatnich latach w tej dziedzinie wskazałby Pan jako najważniejsze?


Dyr. J. M. Badania dotyczące tworzyw polimerowych stanowią znaczny udział w pracach Instytutu. Działalnością badawczą z zakresu tej tematyki zajmują się w IChP trzy zakłady: Zakład Technologii i Przetwórstwa Polimerów kierowany przez dr hab. inż. Reginę Jeziórską, prof. IChP; Zakład Poliestrów, Epoksydów i Poliuretanów kierowany przez dr hab. Izabellę Legocką, prof. IChP; oraz Zakład Proekologicznej Modernizacji Technologii (kierownik prof. dr hab. inż. Wincenty Skupiński).

W latach 2006–2009 Instytut był zaangażowany w realizację programu Foresight technologiczny w zakresie materiałów polimerowych, którego zadaniem było wytypowanie priorytetów badawczych w zakresie tworzyw polimerowych do roku 2030. Instytut jest krajowym liderem w zakresie recyklingu tworzyw polimerowych — w latach 2007–2010 był koordynatorem konsorcjum obejmującego 11 jednostek naukowych realizujących Projekt Badawczy Zamawiany pt. „Gospodarka i rozwój technologicznego wykorzystania odpadów tworzyw polimerowych w Polsce”.


Red. B.W-M. Jak kształtuje się strategiczna dla Instytutu współpraca z przemysłem?


Dyr. J. M. Instytut realizuje z sukcesem transfer technologii i myśli technologicznej ze sfery nauki do przemysłu. W mojej ocenie oferta Instytutu jest interesująca dla krajowego przemysłu. Świadczy o tym ścisła współpraca IChP z wieloma zakładami przemysłowymi, m.in. z ZA w Tarnowie-Mościcach i ZA Puławy, Z.Ch. „Organika-Sarzyna”, Z.Ch. ZACHEM w Bydgoszczy, PKN Orlen SA, Z.Ch. Alwernia SA, KGHMPolska Miedź SA, Anwil SA.



Dyrektor Józef Menes

w rozmowie z doradcą Prezydenta RP,

Henrykiem Wujcem, podczas uroczystości

w Zamku Królewskim



ICHP - dyr. J. Menes w rozmowie z p. Wujcem



Red. B.W-M. Jak Pan ocenia aktywność pracowników Instytutu w pozyskiwaniu środków finansowych na prowadzenie badań?

Dyr. J.M. Pracownicy Instytutu wykazują się dużym zaangażowaniem i skutecznością w pozyskiwaniu funduszy na prowadzenie badań, zarówno realizując prace na zamówienie przemysłu, jak i aplikując o projekty badawcze i granty, projekty celowe, a także projekty europejskie w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (POIG). W tym ostatnim obszarze skuteczność Instytutu jest bardzo duża i wynosi 75 %. W Instytucie realizuje się obecnie 8 projektów finansowanych w ramach POIG, w tym 7 z zakresu polimerów. Najbardziej zaawansowane są prace w projektach: „Nanokompozyty polimerowe o zwiększonej odporności na działanie mikroorganizmów” (2009–2012), „Kompleksowa technologia wytwarzania polimerów konstrukcyjnych na bazie poli(tlenku fenylenu)” (2009–2013) oraz „Synteza kwasu akrylowego i estrów akrylowych w oparciu o surowce odnawialne, w tym o frakcję glicerynową z produkcji estrów metylowych kwasów tłuszczowych” (2008–2013). Instytut jest też współwykonawcą w trzech projektach POIG z dziedziny polimerów, koordynowanych przez inne jednostki: „Materiały polimerowe otrzymywane innowacyjnymi technikami przetwórstwa odpadów z elektroniki i samochodów” (Zad. 3. „Badanie laboratoryjne kompatybilizacji i pulweryzacji w przetwórstwie odpadów z tworzyw sztucznych”) – koordynator Główny Instytut Górnictwa, „Nowa generacja energooszczędnych napędów elektrycznych do pomp i wentylatorów dla górnictwa” (Zad. 5. „Opracowanie i badanie spoiw do materiałów magnetycznych oraz specjalizowanych środków izolacyjnych i zabezpieczających”) (2010–2013), „Nowe przyjazne dla środowiska kompozyty polimerowe z wykorzystaniem surowców odnawialnych” (Zad. 3. „Wytwarzanie kompozytów polimerowych z przygotowanych napełniaczy pod kątem ich wykorzystania w budownictwie i transporcie”) – koordynator GIG.

Pracownik naszego Instytutu, dr inż. Piotr Jankowski, znalazł się w gronie laureatów II Konkursu w ramach Programu LIDER zorganizowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Ten zaszczytny tytuł otrzymał za projekt „Opracowanie podstaw technologii produkcji poliestrowych materiałów powłokowych o zredukowanej ilości szkodliwych rozpuszczalników organicznych sieciowanych fotochemicznie”.


Red. B.W-M. Jak Pan ocenia perspektywy dalszego rozwoju Instytutu i czy widzi Pan jakieś rozwiązania systemowe, które zwiększyłyby finansowanie badań stosowanych z budżetu państwa oraz ułatwiły transfer technologii ze sfery nauki do gospodarki?


Dyr. J. M. Sytuacja nie jest łatwa, gdyż pomimo zapisania w strategii lizbońskiej celu osiągnięcia wskaźnika 3 % PKB na badania naukowe z budżetu państwa ciągle w Polsce finansowanie to oscyluje w granicach ± 0,5 % PKB. Myślę, że w najbliższych latach wskaźnik ten nie ulegnie znaczącej poprawie, toteż drogą do zwiększenia finansowania badań stosowanych jest pozyskanie większych środków z krajowego przemysłu. Będzie to łatwiejsze, jeżeli zostaną stworzone odpowiednie regulacje prawne, które umożliwią zwiększenie odpisów od dochodów przed opodatkowaniem sum wydatkowanych przez inwestorów na zakup i wdrożenie nowych technologii. Wprowadzenie takich instrumentów fiskalnych jest zalecane przez Komisję Europejską, gdyż praktyka pokazuje, iż motywują one przedsiębiorców do aktywności w zakresie finansowania prac badawczo-rozwojowych.

W Unii Europejskiej średnio kwoty przeznaczone na badania naukowe w 1/3 pochodzą z budżetu państw, a 2/3 wydatków finansują przedsiębiorcy. W Polsce proporcje te są odwrotne.

ICHP - dyr. J. Menes




Dyrektor J. Menes

podczas uroczystości poświęcenia

tablicy pamiątkowej dedykowanej

prof. I. Mościckiemu


Red. B. W-M.
Jak przebiegały uroczystości obchodów Jubileuszu?

Dyr. J. M.
Wyjątkowy Jubileusz wymaga wyjątkowej oprawy. Patronat nad uroczystościami, które odbyły się w dniach 23–24 maja br. objęli Wicepremier, Minister Gospodarki Waldemar Pawlak i Minister Nauki i SzkolnictwaWyższego prof. Barbara Kudrycka, a w skład Komitetu Honorowego weszli: Olgierd Dziekoński — Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP, Hanna Gronkiewicz-Waltz — Prezydent m.st. Warszawy, prof. Michał Kleiber — Prezes Polskiej Akademii Nauk, prof. Krzysztof Jan Kurzydłowski — Dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, Roman Adamczyk — Dyrektor Departamentu Jednostek Nadzorowanych i Podległych MG, prof. Leszek Rafalski — Przewodniczący Rady Głównej Instytutów Badawczych, Ewa Mańkiewicz-Cudny — Prezes Naczelnej Organizacji Technicznej, prof. Bogusław Buszewski — Prezes Polskiego Towarzystwa Chemicznego, Wojciech Lubiewa-Wieleżyński — Prezes Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego, prof. Jacek Kijeński — Prezes Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego, Alicja Adamczak — Prezes Urzędu Patentowego RP.

Na program obchodów złożyły się:

— uroczystość w salach Zamku Królewskiego, która objęła m.in. prezentację historii dorobku Instytutu, wręczenie odznaczeń państwowych zasłużonym pracownikom Instytutu oraz koncert Chóru Akademickiego Uniwersytetu Warszawskiego. W uroczystości tej wzięło udział ok. 260 osób, w tym przedstawiciele władz państwowych, przedstawiciele współpracujących z Instytutem uczelni, instytutów badawczych oraz przedstawiciele przemysłu;

— Msza Św. w intencji byłych i obecnych pracowników Instytutu;

— odsłonięcie i poświęcenie tablicy wmurowanej na ścianie pierwszego budynku Instytutu (1928 r.), poświęconej profesorowi Ignacemu Mościckiemu, założycielowi i pierwszemu dyrektorowi Instytutu;

— uroczyste posiedzenie Rady Naukowej Instytutu;

— piknik dla obecnych i emerytowanych pracowników Instytutu.

Mam nadzieję, że Jubileusz stał się doskonałą okazją do zaprezentowania dotychczasowych osiągnięć i promocją Instytutu jako jednego z wiodących w branży chemicznej w kraju.


Red. B. W-M. Dziękuję za rozmowę.


Więcej o obchodach Jubileuszu 90-lecia Instytutu Chemii Przemysłowej